measureeverything.io · soevereiniteitsmetermomentopname · medio 2026
Op drie van de vier pijlers is Europa afnemer. ASML is de uitzondering.
De soevereiniteitsvraag in één beeld. Vier pijlers van de digitale ruggengraat, geplaatst tussen afnemer en eigen regie. Links het koraalrode cluster — AI-compute, connectiviteit, cloud. Rechts één eenzame amberkleurige markering: chips. Schakel naar 2024 om de verschuiving te zien.
De soevereiniteitsas — positie = mate van Europese regie
◄ afhankelijk / afnemereigen regie / chokepoint ►
afnemerdeelsregie
Het cluster. Drie pijlers dicht opeen aan de afnemer-kant.
De eenzame troef. ASML's EUV-monopolie — Europa's enige chokepoint.
2024 → 2026: kleine stappen naar rechts, geen sprong.
Lees het beeld: drie markeringen links, één rechts — dat ís de conclusie.
As-posities zijn kwalitatief (scoringsrubriek in ontwikkeling); 2024-posities zijn indicatief, ter illustratie van het era-patroon.
3 van 4
pijlers: afnemer
AI-compute, connectiviteit én cloud leunen op niet-EU-aanbieders.
1%
EU-blokaandeel ai-verkeer
Vrijwel alleen Mistral — live uit de tokens-tracker.
~2030
iris² eerste diensten
Het EU-antwoord op Starlink is gegund, maar nog jaren onderweg.
EUVoorstel mei 2026: 2GHz-band deels reserveren voor EU-spelers
EUIRIS² (282 sat.) gegund aan SpaceRISE — eerste diensten pas ~2030
Kritieke verbindingen leunen op een door de VS gecontroleerd netwerk; de EU probeert spectrum én eigen capaciteit terug te winnen — met weerstand uit Washington.
Laatste signaal — FT, 18 jun 2026: SpaceX waarschuwt dat het EU-spectrumplan de connectiviteit in Oekraïne kan ondermijnen. Lobby-argument met eigenbelang; de EU bestrijdt het frame.
De enige pijler waar Europa een niet-onderhandelbaar chokepoint bezit. Maar ontwerp en productie liggen elders — een troef in de keten, geen volledige regie.
Op drie van de vier pijlers is Europa afnemer. ASML is de uitzondering.
"Eigen tokens, eigen connectiviteit, eigen compute" is de digitale variant van "eigen energie" — met dezelfde afhankelijkheid die daarbij hoort. Het verschil: dit is nú nog te sturen. Spectrumbeleid, IRIS², soevereine cloud en open kantoorsoftware zijn de knoppen waaraan de EU op dit moment draait.